Terug naar Nummer 2, juli 2021
Nummer 2, juli 2021
IMPACT

‘Samen streven we naar burgerkracht en maatschappelijke impact'

Wat kun je vanuit VSBfonds makkelijker mogelijk maken dan wanneer je werkt in een politiek-bestuurlijke functie? Hoe verhouden overheid en fondsen zich in Nederland tot elkaar als het gaat om sociaal maatschappelijke en culturele vraagstukken? Op welke maatschappelijke ontwikkelingen zal VSBfonds zich in de nabije toekomst gaan richten? En hoe ziet de toekomstige rol van fondsen eruit? We vroegen het VSBfonds-directeur Bernt Schneiders en Jetta Klijnsma, voorzitter van de Raad van Toezicht van het fonds.

Kunnen jullie iets meer vertellen over de verschillende rollen die jullie bij VSBfonds vervullen?

Jetta: ‘Bernt en zijn team opereren in de praktijk. Zij zijn direct verantwoordelijk voor het op de juiste wijze besteden van de beschikbare middelen. En dat doen zij goed. Ze hebben direct contact met initiatiefnemers van maatschappelijke en culturele projecten en bepalen of hun aanvragen passen binnen de missie en de doelen van VSBfonds. Daarnaast hebben zij directe contacten met belangrijke stakeholders en beleidsmakers op landelijk en regionaal niveau.’

Bernt: ‘Jetta vervult samen met de overige leden van de Raad van Toezicht een belangrijke functie. Zij houden toezicht op of wij het dagelijkse reilen en zeilen doen zoals we binnen het fonds met elkaar hebben afgesproken. En dat is belangrijk, want we hebben het over een vermogen dat in een geschiedenis van meer dan tweehonderd jaar zorgvuldig is opgebouwd en dus minsten zo zorgvuldig moet worden besteed. Uiteraard hebben we daar regelmatig overleg over, de Raad van Toezicht is voor ons een waardevol klankbord.’

‘Bestuurders, zoek de fondsen op. Samen kunnen we lokale initiatieven verder brengen en de waarde ervan vergroten.’

Jullie hebben allebei politieke, publieke functies vervuld in Den Haag, in provincies en gemeenten, Wat kun je ten opzichte daarvan bij een fonds makkelijker realiseren?

Bernt: ‘We hoeven er geen doekjes om te winden. Politieke besluitvorming en oplossingen komen over het algemeen traag. Behalve dan bij een echte crisis zoals we onlangs meemaakten. Bij een fonds kun je veel sneller besluiten nemen en sneller handelen. Verder werken we er hard aan om de drempels om een aanvraag te doen te slechten en de snelheid van aanvraagprocedures te verhogen. Het moet zorgvuldig, maar ook sneller en eenvoudiger. En mensen met krachtige, veelbelovende initiatieven moeten ons ook nog beter weten te vinden, weten waar we voor staan en wat wij voor hen kunnen betekenen. We doen het goed, maar we kunnen nog beter. Let maar op.’

Jetta: ‘Het Kickstart Cultuurfonds dat samen met andere fondsen tijdens de coronacrisis snel van de grond kwam, is een goed voorbeeld daarvan. Accuraat, hands on en snel werden culturele podia geholpen met heel praktische zaken om de coronacrisis door te komen. Het laat zien dat VSBfonds ook zelf oog heeft voor maatschappelijke vraagstukken waarop geacteerd moet worden. Niet voor niets zoekt het team van adviseurs steeds vaker partijen in de regio actief op om samen te kijken waar en hoe maatschappelijke impact gerealiseerd kan worden. Men zit dus niet te wachten met een pot met geld tot iemand een aanvraag voor een donatie doet. VSBfonds wil in de haarvaten van de regio zitten en een echte partner zijn voor mensen die daar met en voor anderen onze samenleving mooier en beter willen maken.’

‘We moeten het in Nederland van beide kanten hebben. Initiatief van bovenaf en van onderop.’

Hoe verhouden overheid en fondsen zich in deze?

Jetta: Met name provincies en lokale overheden ondersteunen en entameren grote sociaal maatschappelijke en culturele initiatieven. Ze doen dat met gemeenschapsgeld, maatschappelijk draagvlak is belangrijk. Toch is er lang niet altijd geld genoeg om de gewenste impact te maken. Dan zijn de fondsen er om dit soort initiatieven aan te vullen. Maar minstens zo belangrijk is de steun van fondsen voor initiatieven die zonder die steun helemaal niet zouden bestaan. Initiatieven van onderop, van de mensen zelf. Vaak kleinschalig, maar wel met een grote lokale impact op mens en maatschappij. Daar zijn het vaak fondsen als VSBfonds die de eersten zijn om financiële ondersteuning te bieden. We moeten het in Nederland dus van beide kanten hebben. Van bovenaf en van onderop. Je ziet het ook in de praktijk, subsidies en fondsdonaties komen vaak samen.’

Bernt: ‘Bij die initiatieven van onderop is het dan zaak om vervolgens bestuurders ook in beweging te krijgen. Dat gaat op de ene plek makkelijker dan op de ander plek. Vaak ook omdat bestuurders ons nog niet of niet goed genoeg kennen. Ik roep bestuurders daarom op: zoek de fondsen op, ga met ons in gesprek. Een van onze taken is namelijk om lokale initiatieven verder te brengen, waardoor de maatschappelijke waarde ervan wordt vergroot. Een goed voorbeeld van VSBfonds zijn de City Boosts die we in het leven hebben geroepen.’

‘Je gunt iedereen een sociaal netwerk, anders wordt het leven een eenzaam avontuur.’

Wat zijn maatschappelijke ontwikkelingen waar VSBfonds nog nadrukkelijker op wil inspelen?

Jetta: ‘Tijdens de coronacrisis zag ik in steden ineens iets ontstaan wat in de dorpen eigenlijk heel vanzelfsprekend is. In het oosten van het land noemen wij dat ‘Noaberschap’. Men keek veel meer naar elkaar om, zette een stapje extra voor de medemens. Die aandacht, bijvoorbeeld ook in de vorm van een kopje soep voor de buurvrouw, is essentieel. Om sociale contacten te leggen, het gesprek met elkaar aan te gaan en écht samen te leven. Dat is in onze individualiserende maatschappij erg nodig. Je gunt iedereen een sociaal netwerk, ander wordt het leven een eenzaam avontuur. Ik ben dan ook dankbaar dat er zoveel initiatiefnemers bij ons aankloppen met hun aanvragen voor een donatie. Mede dankzij hen wordt geïnvesteerd in sámen leven.’

Bernt: ‘Je ziet dat gelijk opgaand aan de individualisering politieke fragmentatie ontstaat. Ook zijn mensen minder plaatsgebonden. Nederlanders worden zwevende kiezers en frequente verhuizers. Ook maatschappelijke ankers zoals bijvoorbeeld religie eroderen. Omdat mensen toch behoefte hebben aan een zekere vorm van verbondenheid en geborgenheid dringt de vraag zich op: wat zijn dan de verbindende elementen? In de visie van VSBfonds zijn dat er twee. Ten eerste: burgers die van onder op de gewenste cohesie willen organiseren. Netwerken van burgers, het aloude begrip solidariteit. En ten tweede: kunst en cultuur. Voor beide heb je voorlieden nodig die in hun eigen omgeving hun nek durven uit te steken. Ook vanuit nieuwe generaties, want je ziet dat juist ook jongeren de sociale contacten tijdens de coronacrisis enorm hebben gemist. Vanaf het prille begin van nieuwe maatschappelijke en culturele initiatieven willen wij erbij zijn. Ook om meer mooie dingen samen te regelen. En om dwarsverbanden tussen initiatieven en ervaringen te leggen. Een samenleving gedragen door burgers, dat is waar wij graag aan bijdragen. Niet voor niets luidt het motto van VSBfonds: iedereen doet mee.’

Kunst en cultuur én burgers die sociale cohesie willen organiseren zijn de verbindende elementen.’

Fotobijschriften:

Jetta Klijnsma was onder meer voormalig lid van de Tweede Kamer en staatssecretaris Sociale Zaken. Op dit moment is zij de huidige Commissaris van de Koningin in de provincie Drenthe. Sinds 2019 is zij ook voorzitter van de Raad van Toezicht van VSBfonds.

Bernt Schneiders was onder meer burgemeester van Heemskerk, Landsmeer, Haarlem en Bloemendaal en voorzitter van het Nederlands Genootschap van Burgemeesters. Sinds 2016 is hij directeur van VSBfonds.