Terug naar Nummer 3, oktober 2021
Nummer 3, oktober 2021
In de regio

Bewoners organiseerden honderd verbindende activiteiten

Horst aan de Maas 800 jaar

Het moest niet zomaar een feestje worden, met artiesten op een plein. De gemeente Horst aan de Maas vierde haar 800-jarig bestaan in 2019 een jaar lang met de meest uiteenlopende culturele activiteiten. De ideeën kwamen van bewoners en creatief regisseur Jan Duijf. Met hem kijken we terug op een jaar van ontmoeten, verrassen en verbinden.

Achthonderd jaar geleden duikt de naam Horst voor het eerst op in een document waarin de overdracht wordt beschreven van de Lambertuskerk in Horst aan de Abdij van Averbode. Horst is inmiddels onderdeel van de fusiegemeente Horst aan de Maas. Die bestaat uit zestien dorpskernen, met plaatsen als Sevenum, Broekhuizen en Grubbenvorst. ‘Allemaal dorpen met een eigen geschiedenis’, zegt Jan Duijf. ‘Als je samen opgaat in één gemeente heb je niet meteen hetzelfde DNA.’

Ontmoeting en verbinding

Zo’n tweeduizend vrijwilligers, een kleine honderd activiteiten verdeeld over de zestien dorpen en zo’n honderdduizend bezoekers door het jaar heen: dat zijn de klinkende cijfers die het herdenkingsjaar opleverde. Maar dat was niet het belangrijkste. ‘Het ging om de ontmoeting en verbinding’, zegt Jan. ‘Dat je samen iets hebt neergezet, met eigen mensen. Want alle activiteiten hebben we zelf bedacht, opgezet en uitgevoerd met inwoners van de dorpen. Er lag geen draaiboek klaar. We hebben onszelf moeten uitvinden en de organisatie groeide mee. Naar ons idee is zoiets in Nederland op deze wijze en met deze omvang nooit eerder vertoond. Gezamenlijk zoiets groots organiseren schept een band die voorheen nog niet zo sterk was.’

Geschiedenis

De geschiedenis van Horst aan de Maas was de rode draad voor veel verrassende ideeën. Zo was er het verhaal van Hub van Doorne, oprichter van de DAF-fabrieken, die als jochie elke dag zeven kilometer heen en terug liep tussen zijn huis in Griendtsveen en zijn school in America. Tijdens deze tochten koesterde Hub zijn droom om auto’s te gaan bouwen. ‘Er kwam een DAF-weekend, waarvoor deze lange weg speciaal werd afgesloten en alleen toegankelijk was voor één automerk: er trok een stoet van honderden historische DAF’s voorbij als eerbetoon aan het doorzettingsvermogen van die kleine Hub, de grondlegger van de Nederlandse auto-industrie.’ Als evenbeeld is er het verhaal van Hay Peeters uit Lottum, die als jongen ook een droom koesterde: hij wilde klokkenmaker worden. Pas nadat hij gestopt was na een leven lang hard werken kreeg hij die gelegenheid en bouwde, zonder enige opleiding, zijn eerste immense uurwerk. ‘Over Hub & Hay, twee jongens die ondanks vele tegenslagen in hun droom bleven geloven, maakte Jack Poels, die uit America komt, een speciaal lied dat werd verfilmd.’

‘Het ging om de ontmoeting en verbinding. Dat je samen iets hebt neergezet, met eigen mensen.’

Jan Duijf wil liever niet kiezen, want alle activiteiten waren bijzonder op hun eigen manier. Maar wanneer je in Horst aan de Maas zou gaan rondvragen zal het grootste evenement ‘Donker Horst’, toch als meest bijzondere activiteit uit de bus komen. ‘Honderd jaar geleden kreeg Horst elektriciteit. Met Donker Horst zijn wij teruggegaan naar het moment dat er nog geen elektriciteit was. Drie dagen lang kon je het centrum van Horst in het donker beleven. Geen elektriciteit, telefoons verplicht uit en duizenden bezoekers in absoluut stilzwijgen, die op hun tocht door Horst hun voorouders tegenkwamen. Het was een surrealistisch beeld, met enkel kaarsen en fakkels en alledaagse taferelen van toen. Bezoekers kwamen een begrafenisstoet tegen, een galg. Figuranten zetten zelfs een bevalling in scène.’

Vervolg

‘Het betekent natuurlijk nogal wat als je dit soort evenementen wil organiseren. Je kunt niet zomaar een weg afsluiten of de elektriciteit uitschakelen, we moesten natuurlijk bereikbaar zijn in geval van nood, voor de hulpdiensten bijvoorbeeld. We hebben heel nauw samengewerkt met de gemeente, de politie en het elektriciteitsbedrijf en in het geval van ‘Donker Horst’ ook met alle inwoners van dit deel van het centrum die we vroegen hun verlichting uit te laten. Donker Horst was daardoor een eenmalig evenement, dat je niet zomaar kunt herhalen, hoe leuk dat ook zou zijn.’ Toch krijgt een aantal ideeën wel een vervolg. Zo gaan de lokale muzikanten die de rockopera Tommy in dialect uitvoerden elke twee jaar een ander muziekstuk uitvoeren, komen de borden uit de Sprekende Tuinen, die onze taal uit het verleden verklaren, terug langs wandelroutes en blijven er verhalen verteld worden op de ‘Verhalenberg’, een oude vuilstortplaats, nu een natuurpark. ‘Alles wat daar verzameld is op die vuilstortplaats heeft een verhaal in zich. En met al die verhalen is het bovendien het hoogste punt van Noord-Limburg geworden’, vertelt Jan. ‘Je staat er letterlijk bovenop verhalen uit ons gezamenlijke verleden.’

Donaties

VSBfonds was direct enthousiast toen zij van de plannen hoorden. Het fonds doneerde 70.000 euro. ‘We hadden die gelden natuurlijk hard nodig’, zegt Jan. ‘Net als de subsidie van de eigen gemeente, donaties van de provincie Limburg en van onze lokale ondernemers. VSBfonds heeft vooral onze culturele en verbindende insteek gehonoreerd. En dat is ook precies wat dit tot een feestjaar heeft gemaakt. Er is meer sociale cohesie.

Na publicatie van dit artikel, bereikte ons het droevige bericht dat Jan Duijf 27 november 2021 op 67 jarige leeftijd is overleden. 

‘Gezamenlijk zoiets groots organiseren schept een band die voorheen nog niet zo sterk was.’