Terug naar Nummer 3, oktober 2021
Nummer 3, oktober 2021
uit de kunst

Maria Magdalena al 2000 jaar een inspiratiebron

Vraag een Nederlander wie Maria Magdalena was en al snel zal het woord ‘prostituée’ vallen. Tweeduizend jaar christelijke geschiedenis hebben de beeldvorming rond deze Bijbelse vrouw in één richting gestuurd. Want of zij ‘een zondige vrouw’ was, staat nergens in de Bijbel. Dus is de vraag gerechtvaardigd: wie was Maria Magdalena? Museum Catharijneconvent in Utrecht ging de uitdaging aan en stelde een even ambitieuze als actuele tentoonstelling samen. Wij praten met conservator Lieke Wijnia.

‘Ontmoet deze mysterieuze en inspirerende vrouw van uitersten. Al ruim 2000 jaar houdt zij de gemoederen bezig.’ Zo kondigt het museum voor christelijke kunst en erfgoed - dat eerder hoge ogen gooide met tentoonstellingen over Maria en Maarten Luther - de bijzondere tentoonstelling over Maria Magdalena aan. ‘Er is weinig bekend over deze vrouw’, zegt Lieke Wijnia. ‘Maar wat we wel weten is dat zij er op belangrijke momenten in het leven van Jezus was. Bij de kruisiging en bij de wederopstanding. Ze was zijn volgeling, volgens sommigen misschien zelfs zijn geliefde.’ Dat er zo weinig over haar in de Bijbel staat, heeft geleid tot een vervormd beeld van een zondige vrouw. Maar daar zijn eigenlijk geen aanwijzingen voor. Toch duurde het tot 1969 voor de katholieke kerk uitsprak dat zij haar niet meer ziet als een zondige vrouw.

‘Dit is absoluut een tentoonstelling met een maatschappelijk karakter. En dus niet alleen voor mensen met een christelijke achtergrond.’

Maatschappelijk karakter

‘Beeldvorming is een thema dat vandaag de dag meer dan ooit speelt, zeker op de social mediaplatforms. Daarom is deze tentoonstelling super actueel. We willen laten zien dat Maria Magdalena meerdere gezichten heeft, dat één beeld nooit de hele waarheid vertelt. Voor vrouwen is ze tegenwoordig zelfs het boegbeeld van feminisme, als vrouw in een mannenwereld. We willen dat mensen zich verbazen en verwonderen. Dit is absoluut ook een tentoonstelling met een maatschappelijk karakter. En dus niet alleen maar voor mensen met een christelijke achtergrond. We hopen met die insteek én de invulling van de tentoonstelling vooral ook een jonger publiek te trekken.’

Veelheid aan kunstuitingen

Maria’s mysterieuze status is tot op de dag van vandaag een bron van inspiratie voor kunstenaars. Vaak zien we haar geknield en huilend afgebeeld, maar de tentoonstelling laat een veelheid aan kunstuitingen zien waarop Maria Magdalena in verschillende verbeeldingen de hoofdrol speelt. Conservator Lieke Wijnia had heel wat te kiezen. ‘Er was veel goodwill en enthousiasme bij musea die stukken in bruikleen hebben gegeven’, zegt ze. ‘Maar ook bij donateurs als het VSBfonds. Ik denk dat vooral de breedte van de tentoonstelling en het cultuurhistorische en maatschappelijke karakter hen aanspreekt. Met de donaties kunnen we voor de bruiklenen bijvoorbeeld de verzekeringen en transportkosten betalen.’

Topstukken

Van over de hele wereld kwamen topstukken naar Utrecht. Zo is er de prachtige foto van Kim Kardashian, gemaakt door fotograaf David LaChapelle, die het uithangbord vormt van de tentoonstelling. Of de albumhoes van de Britse zangeres FKA Twigs, een ontwerp van Matthew Stone. ‘Mijn eigen top 3 bestaat uit het schilderij van Alfred Stevens van eind 19de eeuw in de laatste zaal. Je hebt daar echt een één-op-één ontmoeting met haar. Ook het meest recente schilderij van Maria Magdalena wil ik noemen. Het is van Helen Verhoeven. Ze heeft het vorig jaar gemaakt. Het is gebaseerd op een van de weinige beschrijvingen uit de Bijbel over Maria Magdalena, over de uitdrijving van zeven demonen. Tot slot noem ik een sculptuur die we lenen van het Centraal Museum. Het stamt uit de 15de eeuw en komt oorspronkelijk uit onze eigen DOM-kerk. Heel bijzonder. Het heeft de beeldenstorm overleefd.’

‘Beeldvorming is een thema dat meer dan ooit speelt, zeker op de social mediaplatforms. Daarom is deze tentoonstelling super actueel.’

Persoonlijke ontdekkingstocht

Bezoekers worden door de zalen geleid met video’s en een audiotour waarin experts als cultuurhistoricus Herman Pleij en hoogleraar religie en samenleving Manuela Kalsky vanuit verschillende perspectieven meer vertellen over de kunstwerken en de bezoeker deelgenoot maken. De aftrap van de tentoonstelling wordt gedaan met filmbeelden. We zien Maria Magdalena onder andere in Jesus Christ Superstar en de Da Vinci Code. ‘Van daar vertrek je op een persoonlijke ontdekkingstocht’, zegt Lieke Wijnia. En voor wie meer wil: er is een uitgebreid programma met films, podcasts, stadswandelingen en lezingen.

De tentoonstelling is er nog tot 9 januari 2022.  Kijk voor meer informatie over deze unieke tentoonstelling op de website van Museum Catharijneconvent