In 1990 is VSBfonds in zijn huidige vorm ontstaan. Maar de geschiedenis van het fonds gaat ruim 200 jaar terug in de tijd.
In 1784 stichtten zes sociaal bevlogen burgers 'de Maatschappij tot Nut van 't Algemeen'. Vanuit het motto 'kennis is de weg naar persoonlijke en maatschappelijke ontwikkeling' organiseert 'het Nut' in eerste instantie prijsvragen over onderwijskundige en opvoedkundige kwesties. Later volgen onder andere Nutsleeszalen, Nutsscholen en vanaf 1817 de Nutsspaarbanken.
In de loop der jaren groeien de Nutsspaarbanken uit tot het bankbedrijf VSB Bank. Het eigendom van VSB Bank is in handen van de Stichting VSB. Vanwege het ontbreken van een winstoogmerk vloeien de 'overtollige inkomsten' van de VSB Bank terug naar de maatschappij. In 1990 fuseert VSB Bank met AMEV. Later dat jaar gaat deze fusieorganisatie samen met de Belgische AG Groep. Hieruit ontstond een nieuw concern, Fortis.
Stichting VSB is dan grootaandeelhouder in Fortis en wijzigde zijn naam in Stichting VSBfonds. Net zoals zijn rechtsvoorgangers besluit VSBfonds de inkomsten uit zijn vermogen een maatschappelijke bestemming te geven.
In de eerste jaren heeft VSBfonds voornamelijk bekendheid vanwege enkele grote donaties op kunst- en cultuurgebied, hoewel het fonds in die tijd ook al actief is in de sectoren zorg & welzijn en natuur & milieu.
In de jaren daarna, stijgt het donatiebudget evenredig met de inkomsten uit het vermogen. Het donatievolume bedroeg gemiddeld 30 tot 40 miljoen euro met een piek van 60 miljoen euro in 2007 en 2008. Halverwege 2008 volgt de ommekeer toen de kredietcrisis een einde maakte aan de hoge inkomsten uit het eigen vermogen. Vanaf 2009 werkt VSBfonds met een jaarbudget van 30 miljoen euro per jaar. Hiervan is 26 miljoen euro beschikbaar voor donaties en 4 miljoen euro voor kosten van de organisatie.
