In 1990 is VSBfonds in zijn huidige vorm ontstaan. Maar de geschiedenis van het fonds gaat ruim 200 jaar terug in de tijd.

In 1784 stichtten zes sociaal bevlogen burgers, als product van de Verlichting, de Maatschappij tot Nut van ‘t Algemeen. Vanuit het motto ‘kennis is de weg naar persoonlijke en maatschappelijke ontwikkeling’ organiseerde ‘het Nut’ in eerste instantie prijsvragen over onderwijskundige en opvoedkundige kwesties. Later volgden onder andere Nutsleeszalen, Nutsscholen en vanaf 1817 de Nutsspaarbanken.

In de loop der jaren groeiden de Nutsspaarbanken uit tot het bankbedrijf VSB Bank. De eigendom van VSB Bank was in handen van de Stichting VSB. Vanwege het ontbreken van een winstoogmerk vloeiden de ‘overtollige inkomsten’ van de VSB Bank terug naar de maatschappij. In 1990 fuseerde VSB Bank met AMEV. Later dat jaar ging deze fusieorganisatie samen met de Belgische AG Groep. Uit het samenvoegen van deze drie organisaties ontstond een nieuw concern, Fortis.

Stichting VSB werd daardoor grootaandeelhouder in Fortis en wijzigde zijn naam in Stichting VSBfonds. Net zoals zijn rechtsvoorgangers besloot VSBfonds de inkomsten uit zijn vermogen een maatschappelijke bestemming te geven. In de eerste jaren genoot VSBfonds voornamelijk bekendheid vanwege enkele grote donaties op kunst- en cultuurgebied, hoewel het fonds in die tijd ook al actief was in de sectoren zorg & welzijn en natuur & milieu.

In de jaren daarna, steeg het donatiebudget evenredig met de inkomsten uit het vermogen. Het donatievolume bedroeg gemiddeld 30 tot 40 miljoen euro met een piek van 60 miljoen euro in 2007 en 2008. Halverwege 2008 volgde de ommekeer toen de kredietcrisis een einde maakte aan de hoge inkomsten uit het eigen vermogen. Vanaf 2009 werkt VSBfonds met een jaarbudget van 30 miljoen euro per jaar. Hiervan is 26 miljoen euro beschikbaar voor donaties en 4 miljoen euro voor kosten van de organisatie.