De kracht van... lokale poppodia

Nederlandse poppodia ontvingen in 2025 bijna vijf procent minder publiek dan een jaar eerder. Tegelijkertijd stegen de uitgaven harder dan de inkomsten en werd de steun van overheden kleiner. De helft van de poppodia sloot het jaar af met een negatief financieel resultaat. Dat blijkt uit cijfers van de Vereniging Nederlandse Poppodia en -Festivals (VNPF)*. Deze ontwikkeling dwingt podia om scherpere keuzes te maken. De VNPF constateert dat 77% van de poppodia moet besparen op risicovolle programmering. Terwijl juist daar ruimte is voor experiment, talentontwikkeling en maatschappelijke initiatieven. Het zijn ook de programma’s om nieuwe doelgroepen aan te trekken of nieuwe stromingen in de popsector een podium te bieden.

Bas Jongmans, regioadviseur VSBfonds en initiatiefnemer van 'Muziek Schept een Band'

‘Poppodia zijn belangrijke ontmoetingsplekken. Dus dat ze het zwaar hebben, baart ons bij VSBfonds zorgen. Bovendien zien we dat bands ons binnen de amateurkunst niet altijd goed weten te vinden. VSBfonds wil zoveel mogelijk verschillende kunstvormen ondersteunen, dus ook de popmuziek. En daarmee bijdragen aan het behoud van de onmisbare culturele en sociale rol van popbands en lokale poppodia in Nederland. Het leidde tot het idee voor ‘Muziek Schept een Band’. Samen met de VNPF, Vereniging Nederlandse Poppodia en -Festival, hebben we afgelopen jaar muzikanten uit kleinere gemeenten uitgedaagd om de maatschappelijke kracht van muziek te laten horen. Twaalf poppodia kregen elk tienduizend euro om een eigen lokale muziekprijs uit te schrijven. Niet muzikale perfectie was daarbij het criterium, maar de maatschappelijke betekenis van deelnemers: bands en artiesten moesten met een concreet plan aantonen hoe zij muziek inzetten om mensen samen te brengen, verhalen te delen en deuren te openen in hun eigen buurt, dorp en regio. Zo ontstonden verspreid door heel het land verbindende avonden, stadsfestivals, talenttrajecten en co-creatieshows, vaak gecombineerd met workshops, coaching en sociale projecten. Met als knallend hoogtepunt de landelijke finale in EKKO Utrecht, afgelopen juni. De Bunnikse band [le:ks] werd door de jury uitgeroepen tot winnaar. Ik kan alvast verklappen dat komend seizoen de tweede editie van ‘Muziek schept een Band’ van start gaat. Misschien in een net iets andere opzet, omdat de eerste editie ons weer nieuwe dingen heeft geleerd. Maar opnieuw om de sociale kracht van muziek te benadrukken en  met hetzelfde enthousiasme van bands, poppodia, VNPF en VSBfonds.’

Vincent Kruger, programmeur bij poppodium De Peppel in Zeist
‘Lokale poppodia vervullen van oudsher een belangrijke culturele én maatschappelijke functie. Het publiek komt er in aanraking met popmuziek in allerlei genres, jonge talenten doen er hun eerste podiumervaring op, mensen ontmoeten elkaar. De Peppel verkeerd niet in zwaar weer, maar ook wij voelen een economisch spanningsveld. De kosten - personeel, energie, programmering, huisvesting - stijgen fors, terwijl subsidies verdwijnen. Verder vindt er vergrijzing plaats onder het publiek, dus zetten we alles op alles om meer jongeren te trekken. Landelijk gezien lopen ook de bezoekersaantallen van de nachtprogramma’s terug. In het algemeen kun je stellen dat de bestaanszekerheid van lokale poppodia op het spel staat. De entreeprijzen verhogen is geen oplossing: dan komen mensen helemaal niet meer. Ze kiezen dan liever voor een paar grote concerten of festivals per jaar, that’s it. Op safe programmeren met tribute bands kan, maar dan hol je je rol als aanjager van popcultuur en talentontwikkeling uit. Juist aan die primaire taak willen we vasthouden. En aan onze rol als hangout, met randprogrammering van inloopcafés tot thema-avonden over jongerenvraagstukken. ‘Muziek Schept een Band’ vond ik meteen een fantastisch idee. We haakten aan met ons eigen ‘Launch your Future’, dat talentontwikkeling op én om het podium stimuleert. Wat mij aansprak? De bijdrage van VSBfonds konden we besteden aan prijzengeld, maar óók aan een serieus voortraject. Daarin hebben wij de bands echt gecoacht. Wie ben je als band, waar sta je voor? Hoe verbind je je met de samenleving en met je publiek? Daar kwamen fantastische ideeën uit voort, je zag de artiesten groeien. Zonder daarbij de muzikale prestaties uit het oog te verliezen. Ook nu de eerste editie achter de rug is, blijven we ze coachen, zodat zij maximale impact maken. Het prijzengeld wordt onder onze begeleiding volledig besteed aan het cultureel/maatschappelijke idee van de artiest. Tot slot: Mooi én belangrijk dat VSBfonds er de schouders onder blijft zetten. Dat helpt lokale poppodia enorm om hun cultureel-maatschappelijke rol te blijven vervullen.’

Gitarist Meinte (21) en bassist Milo (20) van de winnende band [le:ks]
‘[le:ks] speelt emotionele postpunk, alternatieve rock. Met een boodschap. We bestaan nog maar een jaar. Ontstaan in ons eigen muziekwereldje. Via via kom je elkaar tegen en als het klikt, begin je een band. We zijn met z’n vijven; naast ons tweeën komen de bandleden uit Duitsland en Bulgarije. We hebben geen conservatorium of popschool als achtergrond, dus moeten we als amateurs zelf onze weg naar de podia zien te vinden. We zijn maatschappelijk betrokken. Onze bandnaam [le:ks] is de Zweedse naam voor een plek waar vogels samenkomen voor hun paringsrituelen. Een symbolische keuze: we zijn natuurliefhebbers en willen met onze muziek mensen samenbrengen. Het coachingstraject bij De Peppel hielp ons enorm om het idee over die maatschappelijke betrokkenheid verder te ontwikkelen. We wonnen de voorronde én gingen door naar de landelijke finale in EKKO in Utrecht. We deelden daar kaartjes uit met vogelafbeeldingen en een QR-code, zodat mensen direct aan de vogelopvang konden doneren. We zijn een beginnende, muzikaal goede band, we staan ergens voor én dragen dat op een originele manier uit. Die optelsom leverde ons de winst in de landelijke finale op. Ontzettend cool. En het prijzengeld van de voorronde en de finale steken we in de ontwikkeling van onze band. De studio in voor een EP of album. En een event organiseren waar we niet alleen zelf spelen, maar ook andere muzikanten en makers een podium bieden. Natuurlijk willen we ook zo veel mogelijk live optreden. Op de Nederlandse poppodia is dat steeds moeilijker voor jonge bands. Daarom kijken we ook verder: naar alternatieve podia, culturele broedplaatsen en de krakersscene. Een initiatief als ‘Muziek Schept een Band’ is heel belangrijk geweest. Wij, maar ook andere bands, kunnen ons daarmee meer in the picture spelen.’

*Bekijk en download ‘Poppodia en Festivals in cijfers 2025’ (VNPF)